Νίκη της Σαμοθράκης: Από Φτερωτή Θεά, Τ-shirt
Τα 5+1 basic facts που πρέπει να ξέρεις για τη Νίκη της Σαμοθράκης:
- Ποια είναι η κυρία; Η φτερωτή Θεά Νίκη. Και τα 3,28 μέτρα της.
- Δημιουργός; Άγνωστος Καλλιτέχνης, πιθανώς από τη Ρόδο.
- Του πότε είναι; Της ελληνιστικής εποχής (μάλλον του 190 π.Χ.).
-
Έχει όντως σχέση με τη Σαμοθράκη; Ναι! Βρισκόταν σε ιερό αφιερωμένο στους “Μεγάλους Θεούς” - τους Καβείρους. Το γλυπτό αποτελεί φόρο τιμής στις θεότητες που προστάτευαν τους ναυτικούς και ενέπνεαν δύναμη στους νικητές.
- Πού θα τη βρω; Στο Λούβρο, στο Παρίσι. Για κοντινότερες αποστάσεις, δες ένα πιστό και ένα μοντέρνα αφηρημένο αντίγραφό της στο νησί της Σαμοθράκης.
- Πού είναι το κεφάλι της; Δεν βρέθηκε ποτέ, αν και στο Meλtemi της δώσαμε μια άκρως ρεαλιστική απεικόνιση. Το άγαλμα λέγεται πως έσπασε εξαιτίας ενός μεγάλου σεισμού τον 6ο αιώνα π.Χ.
Η Φτερωτή Νίκη της Σαμοθράκης είναι ένα από τα εμβληματικότερα μαρμάρινα γλυπτά της αρχαιότητας.
Το φτερωτό κορμί της, η συγκλονιστικά ρεαλιστική απεικόνιση του φορέματός της και φυσικα, το μυστηριώδες χαμένο κεφάλι της καθιστούν τη Νίκη της Σαμοθράκης παγκόσμιο σύμβολο θριάμβου και ομορφιάς.
Στο Meλtemi, η Σαμοθράκη βρήκε το χαμένο κεφάλι της και έγινε best-selling Τ- Shirt και κάλτσες. Και ως Θεά της Νίκης, χαρακτηρίζει εύλογα losers όλους τους υπόλοιπους (ειδικά αυτούς που δεν φοράνε Μeλtemi- sorry not sorry).
“Κύριε, εύραμεν μια γυναίκα!” - To Backstory
Το γλυπτό ήρθε στη ζωή για να τιμήσει τόσο τη φτερωτή Θεά Νίκη όσο και μια νικηφόρα ναυμαχία, που μπορεί να μην γνωρίζουμε ακριβώς ποια ήταν, αλλά σίγουρα θα ήταν πολύ σπουδαία για να φτιαχτεί ένα τέτοιο άγαλμα. Λέγεται πως το άγαλμα - ευχαριστία προήλθε από τη Ρόδο, τη μεγαλύτερη ναυτική δύναμη της εποχής στο Αιγαίο.
Τα κομμάτια του αγάλματος βρέθηκαν τμηματικά και, fun fact, όταν το 1863, κατά την αρχαιολογική, αποστολή ανακάλυψαν το πρώτο τμήμα της, ένας φτωχός πλην τίμιος Έλληνας εργάτης βροντοφώναξε “Κύριε, εύραμεν μια γυναίκα!”. Παίζει και να μην είχε ξαναδεί ποτέ στη ζωή του. Ο Γάλλος υπεύθυνος αρχαιολόγος επικοινώνησε αμέσως με τη γαλλική πρεσβεία (αλίμονο) και ένα γαλλικό πολεμικό πλοίο φόρτωσε το κορίτσι μας για τη ξενιτιά. Και μάλιστα, όχι απλά την πήραν κι έφυγαν, αλλά της προκάλεσαν και φθορές κατά τη μεταφορά της στο Παρίσι. Την κάνανε αλά γαλλικά.
Το σώμα του αγάλματος, μαζί με τα φτερά, έχει ύψος 3,28 μ., και, μαζί με τη μαρμάρινη πλώρη πλοίου πάνω στην οποία είναι τοποθετημένο στην είσοδο του Λούβρου, φτάνει τα 5,58 μ.. Με άλλα λόγια, μπορεί οι Γάλλοι να την ψιρίσανε, αλλά τουλάχιστον την έχουν σε περίοπτη θέση.
1ο σοβαρό ερώτημα: Το κεφάλι της
Δεν βρέθηκε ποτέ. Ή τουλάχιστον, αυτό γνωρίζει η ιστορία.
2ο σοβαρό ερώτημα: Τα χέρια της
Φήμες λένε ότι στο χέρι της κρατούσε ένα στεφάνι για τον νικητή. Άλλες ότι είχε υψωμένο το χέρι της στο στόμα για να βροντοφωνάξει τη νίκη. Μπορεί βέβαια, και να χαιρετούσε. Ή να κρατούσε μια σάλπιγγα. Τμήματα από το δεξί χέρι, όπως η παλάμη και τα δάχτυλα, βρέθηκαν και παρουσιάζονται στο Λούβρο, ενώ το αριστερό (που ίσως κρατούσε κάποιο λάφυρο από τη μάχη), δεν βρέθηκε ποτέ.
Η θρυλική πόζα
Δεν νομίζω πως μπορείς να κοιτάξεις τη Νίκη και να μην συγκλονιστείς από τη ζωντάνια του αγάλματος. Η Θεά κατεβαίνει από τον ουρανό για να αναγγείλει τη νίκη στον στόλο που κέρδισε τη μάχη. Το γλυπτό αναπαριστά τη στιγμή ακριβώς της προσγείωσής της, λίγο πριν σταθεί στην πλώρη του πλοίου, κόντρα στον δυνατό άνεμο. Το λεπτό φόρεμα της κυματίζει από τον αέρα και ύστερα κολλάει, βρεγμένο, πάνω στο σώμα της. Άγνωστε Καλλιτέχνη… με τι μαεστρία έφτιαξες αυτό το αριστούργημα τόσους αιώνες πριν;
Διάβασα επίσης ότι το γλυπτό ήταν προορισμένο να στηθεί με τρόπο που ο κόσμος θα το αντίκριζε από την αριστερή μεριά, γυρισμένο προφίλ δηλαδή - γι’ αυτό και η μία του πλευρά είναι πιο λεπτομερής και περίτεχνη από την άλλη. Work smarter, not harder.
Ο καλλιτέχνης δίνει φτεράααα
Όσο για τα φτερά, το δεξί βρέθηκε σχεδόν διαλυμένο και ανασυστάθηκε με πρότυπο το αριστερό. Το έργο ανασύστασης ανήκει σε εμπειρογνώμονες του Λούβρου, που έδειξαν τουλάχιστον λίγη αξιοπρέπεια, αφού μας στέρησαν τη Νίκη από τη Σαμοθράκη.
Κάτι που διαβασα και μου άρεσε είναι πως τα φτερά ήταν ασύμμετρα βαριά και μεγάλα για το άγαλμα και δημιουργούσαν πρόβλημα ισορροπίας. Μα ο πανούργος και τετραπέρατος Άγνωστος Καλλιτέχνης (που θα τον αναφέρω όσες φορές μπορώ, γιατί λυπάμαι τόσο που δεν γνωρίζουμε το όνομά του) έλυσε το πρόβλημα, τοποθετώντας την πλώρη του πλοίου στο μπροστινό μέρος του αγάλματος ως αντίβαρο. Genius.
Ο λόγος που το άγαλμα έσπασε σε τόσα πολλά κομμάτια, είναι πως οι καλλιτέχνες της εποχής δούλευαν το έργο τους σε τμήματα: ξεχωριστά τα άκρα, ξεχωριστά το κεφάλι - και στο τέλος ένωναν τα κομμάτια σε ένα μεγάλο έργο (όπως συνέβη και με την Αφροδίτη της Μήλου). Ίσως αυτό να διευκόλυνε τη δουλειά τους, καθιστά, ωστόσο, το γλυπτό πιο ευαίσθητο, ειδικά μετά από μεγάλους σεισμούς ή καμιά 2.000 χρόνια ζωής.
Νίκης της Σαμοθράκης x Meλtemi
Όταν αποφάσισα πως η πρώτη collection στο Meλtemi θα παρουσίαζε τη δική μας εκδοχή των εμβληματικότερων αγαλμάτων της αρχαιότητας, δεν υπήρχε δεύτερη σκέψη - η μυθική Νίκη της Σαμοθράκης θα είχε την τιμητική της.
Κι από τη στιγμή που ήθελα η ιστορία να “σπάει” στο μπροστινό και πίσω μέρος του T-shirt (ή στη δεξιά ή την αριστερή κάλτσα αντίστοιχα), το σχέδιο εμφανίστηκε μπροστά μου: μπροστά το ακέφαλο άγαλμα και πίσω το κεφάλι της.
Στην αρχή συγκέντρωσα βασικά κομμάτια του παζλ: γυναικείο κεφάλι, στεφάνι ελιάς να συμβολίζει τη νίκη, ίσως το ίδιο το σήμα της νίκης, ίσως ένα μειδίαμα, ένα κλείσιμο ματιού. Και κάπως έτσι αρχίσαμε τις δοκιμές. Τελικά, της φορέσαμε κόκκινα γυαλιά “Lolita” και το σήμα της νίκης άλλαξε σε σύμβολο “Loser”- γιατί τι πιο cool από μια Θεά της Νίκης να κοροϊδεύει όλους τους υπόλοιπους;
Το κεφάλι της Νίκης έγινε πλέον σήμα κατατεθέν του brand και, για την ιστορία, τολμώ να παραδεχτώ πως είναι και το προσωπικό μου αγαπημένο Μeλtemοσχέδιο της Aλλ Time Cλassic collection. Όχι που θα ήμουν κανένας loser.
